വിനായക ചതുർത്ഥി

ഗണപതി: വീണ്ടും തുടങ്ങാനുള്ള ജ്ഞാനം

പി. ആർ. നരിമാൻ, ഡൽഹി

“ഗണപതി ഭഗവാൻ നമ്മോട് തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത ജീവിതം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുന്നില്ല. തടസ്സങ്ങൾക്കിടയിലും മുന്നോട്ട് നടക്കാനുള്ള ജ്ഞാനമാണ് അദ്ദേഹം നൽകുന്നത്.” ചില ഉത്സവങ്ങൾ കലണ്ടറിലെ ഒരു തീയതിയായി കടന്നുപോകുന്നു. ചിലത് ഓർമ്മകളിൽ അവശേഷിക്കുന്നു. എന്നാൽ അപൂർവമായ ചില ഉത്സവങ്ങൾ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ തന്നെ ജീവിക്കുന്നു. വിനായക ചതുർത്ഥി അത്തരമൊരു ഉത്സവമാണ്. മണ്ണിൽനിന്ന് രൂപംകൊണ്ട് വീട്ടിലെത്തുന്ന ഗണപതി ഒരു വിഗ്രഹം മാത്രമല്ല. ചെറിയൊരു രൂപത്തിൽ ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന വലിയൊരു ജീവിതപാഠമാണ്. ആനത്തലയിൽ ജ്ഞാനം. വലിയ ചെവികളിൽ ക്ഷമ. ചെറിയ കണ്ണുകളിൽ ഏകാഗ്രത. ഒടിഞ്ഞ കൊമ്പിൽ ത്യാഗം. കുഞ്ഞൻ മൂഷികനിൽ നിയന്ത്രിക്കപ്പെടേണ്ട മനുഷ്യന്റെ ചഞ്ചലമായ ആഗ്രഹങ്ങൾ. ഒരു ദൈവരൂപം. എന്നാൽ അതിനുള്ളിൽ മുഴുവൻ മനുഷ്യജീവിതവും. ഗണപതിയുടെ കഥയിൽ നമ്മെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സ്പർശിക്കുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശക്തിയല്ല, കർത്തവ്യബോധമാണ്. അമ്മയുടെ വാക്ക് കാക്കാൻ സ്വന്തം ജീവൻപോലും പണയപ്പെടുത്തിയ ബാലൻ പിന്നീട് വിഘ്നഹർത്താവായി, തടസ്സങ്ങളെ നീക്കുന്നവനായി മാറുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഗണപതിയുടെ സന്ദേശം തടസ്സങ്ങളില്ലാത്ത ജീവിതമല്ല. “തടസ്സങ്ങൾ വന്നാലും നീ നിൽക്കരുത്” എന്നതാണ്. ജീവിതത്തിൽ ചില വാതിലുകൾ അടയും. ചില സ്വപ്നങ്ങൾ തകരും. ചില അവസരങ്ങൾ കൈവിട്ടുപോകും. ചിലർ നമ്മെ നിരാശപ്പെടുത്തും. പക്ഷേ ഓരോ തടസ്സവും ഒരു അവസാനമല്ല. ചിലപ്പോൾ അത് നമ്മെ മറ്റൊരു വഴിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ജീവിതത്തിന്റെ നിശ്ശബ്ദമായ കൈയാണ്. ഗണപതിയുടെ ഒടിഞ്ഞ കൊമ്പ് മറ്റൊരു സത്യം പറയുന്നു. ജീവിതത്തിന് പൂർണ്ണത അനിവാര്യമല്ല. ചില പൊട്ടലുകൾ നമ്മെ തകർക്കാനല്ല വരുന്നത്. നമ്മെ പുതുതായി രൂപപ്പെടുത്താനാണ്. നഷ്ടപ്പെട്ട ബന്ധങ്ങളും പൂർത്തിയാകാത്ത സ്വപ്നങ്ങളും കൈവിട്ട അവസരങ്ങളും തിരുത്താനാകാത്ത തെറ്റുകളും നമ്മുടെ ജീവിതത്തിന്റെ മുറിവുകളാണ്. പക്ഷേ മുറിവുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ദൗർബല്യത്തിന്റെ അടയാളങ്ങളല്ല.

പൂർണ്ണതയല്ല മനുഷ്യനെ മഹത്താക്കുന്നത്. തകർന്നിടങ്ങളിൽനിന്ന് വീണ്ടും ഉയരാനുള്ള കഴിവാണ്. പിന്നെ ആ കുഞ്ഞൻ മൂഷികൻ. ചെറുതെങ്കിലും ചഞ്ചലൻ. നിശ്ചലമാകാത്ത മനസ്സിനെപ്പോലെ. ഒന്നിനെ ആഗ്രഹിച്ചാൽ അടുത്തതിലേക്ക് ഓടുന്ന മനുഷ്യന്റെ ആഗ്രഹങ്ങളെപ്പോലെ.

ആ മൂഷികന്റെ മുകളിൽ ഗണപതി ഇരിക്കുന്നു. അത് ഒരു പുരാണദൃശ്യം മാത്രമല്ല. ആഗ്രഹങ്ങൾ ഇല്ലാതാക്കണമെന്നല്ല അതിന്റെ സന്ദേശം. അവ നമ്മെ നിയന്ത്രിക്കാതിരിക്കണമെന്നാണ്. മനസ്സ് നമ്മുടെ യജമാനനാകരുത്. നാം നമ്മുടെ മനസ്സിന്റെ യജമാനന്മാരാകണം. എന്നാൽ ഗണപതിയുടെ ഏറ്റവും ആഴമുള്ള പാഠം കാണുന്നത് വിഗ്രഹനിമജ്ജനത്തിലാണ്. മണ്ണിൽനിന്ന് രൂപം. കുറച്ച് ദിവസത്തെ സ്നേഹവും ആരാധനയും. പിന്നെ അതേ മണ്ണിലേക്കുള്ള മടക്കം. ജനനം. സാന്നിധ്യം. മടക്കം. ജീവിതത്തിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും അതിലുണ്ട്. പണം, പദവി, അധികാരം, പ്രശസ്തി, അഭിമാനം, ബന്ധങ്ങൾ. “എന്റെത്” എന്ന് കരുതുന്ന പലതും ഒരുനാൾ വിട്ടുപോകേണ്ടിവരും. അതുകൊണ്ട് ജീവിതം നമ്മെ പഠിപ്പിക്കേണ്ടത് പിടിച്ചുനിൽക്കാൻ മാത്രമല്ല, ശരിയായ സമയത്ത് വിട്ടുകൊടുക്കാനും കൂടിയാണ്. വിട്ടുകൊടുക്കുന്നത് തോൽവിയല്ല. ചിലപ്പോൾ അതാണ് ഏറ്റവും വലിയ ധൈര്യം. മണ്ണിൽനിന്ന് വന്ന ഗണപതി മണ്ണിലേക്ക് മടങ്ങുമ്പോൾ പ്രകൃതിയോടുള്ള നമ്മുടെ ഉത്തരവാദിത്തവും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. മൺവിഗ്രഹവും പ്രകൃതിദത്ത നിറങ്ങളും ലളിതമായ ആഘോഷവും ഭക്തിയുടെ കുറവല്ല. അതാണ് ഭക്തിയുടെ ശുദ്ധമായ രൂപം. ദൈവത്തെ ആരാധിക്കുന്ന കൈകൾ പ്രകൃതിയെ മുറിപ്പെടുത്തുന്ന കൈകളാകരുത്. അവസാനം ഗണപതി നമ്മോട് ചോദിക്കുന്ന ചോദ്യം വളരെ ലളിതമാണ്:

“നിനക്ക് വീണ്ടും തുടങ്ങാൻ കഴിയുമോ?”പരാജയത്തിന് ശേഷം? നഷ്ടത്തിന് ശേഷം?വേദനയ്ക്ക് ശേഷം?തെറ്റുകൾക്ക് ശേഷം? ഒരു സ്വപ്നം തകർന്നതിന് ശേഷം? മറുപടിയും ലളിതമാണ്.വീണ്ടും തുടങ്ങുക.കുറച്ച് കൂടുതൽ ജ്ഞാനത്തോടെ.കുറച്ച് കൂടുതൽ വിനയത്തോടെ.കുറച്ച് കൂടുതൽ ധൈര്യത്തോടെ.കാരണം ഗണപതി നമുക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടുകളില്ലാത്ത ജീവിതമല്ല നൽകുന്നത്. അതിലും വിലപ്പെട്ട ഒന്നാണ് അദ്ദേഹം ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നത്:

“ബുദ്ധിമുട്ടുകൾക്കിടയിലൂടെ വീണ്ടും നടക്കാനുള്ള ജ്ഞാനം.”

അതുകൊണ്ടാണ് ഓരോ വർഷവും ആ ചെറിയ മൺഗണപതി നമ്മുടെ വീടുകളിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നത്.അനുഗ്രഹിക്കാൻ മാത്രം അല്ല. നമ്മൾ മറന്നുപോയ നമ്മെത്തന്നെ വീണ്ടും കണ്ടെത്താൻ. തകർന്ന സ്വപ്നങ്ങളിൽനിന്ന് പുതിയ സ്വപ്നം കണ്ടെത്താൻ. തോൽവിയുടെ ഇരുട്ടിൽനിന്ന് പുതിയൊരു പ്രഭാതത്തിലേക്ക് നടക്കാൻ. ഒടുവിൽ, മണ്ണിലേക്ക് മടങ്ങുന്ന ആ ഗണപതി നമ്മോട് പറയുന്നത് ഇതായിരിക്കാം:“ജീവിതം നിന്നെ എത്ര തവണ പരീക്ഷിച്ചാലും, വീണ്ടും തുടങ്ങാനുള്ള ധൈര്യം നീ നഷ്ടപ്പെടുത്തരുത്.” ഒരുപക്ഷേ അതാണ് വിനായക ചതുർത്ഥിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ അനുഗ്രഹം.നമ്മെ മാറ്റിമറിക്കുന്നത് അത്ഭുതങ്ങളല്ല. വീണ്ടും തുടങ്ങാനുള്ള ജ്ഞാനമാണ്.

വിനായക ചതുർത്ഥി ആശംസകൾ!